Trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD)

Tăng động giảm chú ý (ADHD) là một trong những rối loạn phát triển thần kinh phổ biến ở trẻ em, ảnh hưởng đến khả năng tập trung, kiểm soát hành vi và học tập. Tại các phòng khám tâm lý nhi, ADHD thường là lý do phụ huynh đưa trẻ đến thăm khám nhiều thứ hai, chỉ sau chậm nói. Vậy làm thế nào để phân biệt trẻ hiếu động bình thường với trẻ mắc rối loạn ADHD?

Khi nào trẻ chỉ hiếu động, khi nào là ADHD?

Không ít phụ huynh lo lắng khi con mình quá hiếu động, khó ngồi yên hoặc thường xuyên nghịch ngợm. Tuy nhiên, không phải tất cả những trẻ tăng động đều mắc rối loạn ADHD.

Nếu trẻ chỉ tăng động trong một số môi trường nhất định (ví dụ ở nhà, ở nhà ông bà, hoặc chỉ với ba mẹ), điều này có thể xuất phát từ sự thiếu giới hạn trong giáo dục.
Ngược lại, nếu trẻ tăng động ở mọi nơi, mọi lúc, với bất kỳ ai (kể cả giáo viên nghiêm khắc), khả năng cao trẻ đang gặp phải rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

Dấu hiệu trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD)

ADHD là rối loạn phát triển ở não bộ khiến trẻ khó kiểm soát sự tập trung và hành vi. Những biểu hiện thường gặp bao gồm:

Trẻ không thể ngồi yên, thường xuyên chạy nhảy, gây ồn ào.
Khó tập trung trong giờ học, dễ bị xao nhãng bởi tiếng động nhỏ.
Hay chọc phá bạn bè, bị giáo viên phàn nàn vì làm ảnh hưởng đến lớp.
Khó hoàn thành bài tập, bỏ dở công việc.

Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến học tập, tâm lý và các mối quan hệ xã hội. Nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, ADHD có thể dẫn đến hệ lụy như rối loạn lo âu, trầm cảm, bỏ học, thậm chí lạm dụng chất hoặc hành vi tự hại khi trẻ lớn lên.

Phương pháp điều trị ADHD ở trẻ

Điều trị tăng động giảm chú ý bao gồm sử dụng thuốc kết hợp với liệu pháp tâm lý – hành vi. Trong đó, phụ huynh có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản tại nhà để hỗ trợ trẻ:

Tạo góc học tập yên tĩnh: Hạn chế yếu tố gây xao nhãng. Trên lớp, trẻ nên ngồi bàn đầu, đối diện giáo viên.
Chia nhỏ bài học: Vì trẻ khó duy trì sự tập trung lâu, nên chia nhiệm vụ thành các phần nhỏ phù hợp với thời gian trẻ có thể chú ý.
Lập kế hoạch rõ ràng: Cho trẻ biết trước từng bước cần thực hiện trong mỗi tiết học. Xen kẽ thời gian nghỉ ngắn để trẻ giảm căng thẳng.
Gây sự chú ý trước khi giao việc: Gọi tên trẻ, yêu cầu nhắc lại trước khi bắt đầu, giúp trẻ nhớ và thực hiện đúng nhiệm vụ.

Trong nhiều trường hợp, việc sử dụng thuốc dưới sự chỉ định của bác sĩ là cần thiết để cải thiện khả năng tập trung và thành tích học tập. Tuy nhiên, ADHD là rối loạn mạn tính, một số triệu chứng có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành. Vì vậy, định hướng giáo dục và nghề nghiệp phù hợp là điều rất quan trọng.

ADHD và các rối loạn liên quan

Một điểm cần lưu ý, biểu hiện tăng động cũng có thể gặp ở trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ. Trẻ tự kỷ thường có rối loạn cảm giác (nhất là cảm giác sâu), khiến trẻ tìm kiếm hoạt động vận động mạnh. Đồng thời, trẻ tự kỷ có thể không đáp ứng khi phụ huynh gọi tên, dẫn đến nhầm lẫn với tình trạng “giảm chú ý”. Do đó, việc khám tại cơ sở y tế chuyên khoa tâm lý – tâm thần nhi là rất cần thiết để phân biệt và có hướng can thiệp chính xác.

Khi nào phụ huynh cần đưa trẻ đi khám?

Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi nhận thấy các dấu hiệu:

Trẻ tăng động ở mọi môi trường, không kiểm soát được hành vi.
Khó duy trì sự tập trung trong học tập, thường xuyên bị giáo viên phàn nàn.
Có ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ bạn bè, gia đình.

Việc thăm khám sớm giúp trẻ được chẩn đoán chính xác và có kế hoạch can thiệp phù hợp, hạn chế tối đa các hệ lụy tâm lý và học đường.